Επίσημο, φιλικό ή ευθύ: πώς διαλέγετε τον σωστό τόνο για ένα μήνυμα
Private Writing Assistant
Ελέγξτε τη γραμματική και ξαναγράψτε κείμενα με AI που τρέχει στη συσκευή σας. Δωρεάν.
«Οκ, στείλ’ το Πέμπτη.» Τρεις λέξεις, γραμμένες ανάμεσα σε δύο συναντήσεις, που εννοούσαν «ναι». Η συνάδελφος που τις έλαβε πέρασε το απόγευμα αναρωτώμενη τι έκανε λάθος. Τίποτα στις λέξεις δεν ήταν αγενές. Ο τόνος βγήκε από όσα έλειπαν.
Με λίγα λόγια
Διαλέξτε τόνο με βάση τρία πράγματα: ποιος θα διαβάσει το μήνυμα, πόσο καλά τον γνωρίζετε και τι διακυβεύεται. Ένας άγνωστος, ένας ανώτερος συνάδελφος ή ένα ευαίσθητο θέμα χρειάζονται περισσότερη φροντίδα και επισημότητα· ένα μέλος της ομάδας και μια συνηθισμένη ενημέρωση σηκώνουν κάτι σύντομο και ευθύ. Αν έχετε αμφιβολία, γράψτε λίγο πιο επίσημα απ’ όσο νομίζετε ότι χρειάζεται.
Γιατί ο τόνος στραβώνει στο γραπτό
Στην προφορική κουβέντα, η φωνή και το πρόσωπό σας κάνουν τη μισή δουλειά. Μια σύντομη απάντηση με ένα χαμόγελο είναι φιλική· οι ίδιες λέξεις γραμμένες σε μια συνομιλία μπορεί να φανούν απότομες. Οι αναγνώστες συμπληρώνουν μόνοι τους τον τόνο που λείπει, και όταν έχουν άγχος τον συμπληρώνουν συνήθως αρνητικά.
Γι’ αυτό ο γραπτός τόνος πρέπει να επιλέγεται συνειδητά. Τρεις ερωτήσεις αρκούν.
Τρεις ερωτήσεις
- Ποιος το διαβάζει; Ένας πελάτης, ένας προϊστάμενος, ένας άγνωστος ή ένας φίλος. Σκεφτείτε επίσης ποιος άλλος μπορεί να το διαβάσει αργότερα: τα μηνύματα προωθούνται.
- Ποια είναι η σχέση σας; Κάποιος με τον οποίο δουλεύετε κάθε μέρα δέχεται ένα σύντομο μήνυμα χωρίς χαιρετισμό. Κάποιος που δεν έχετε γνωρίσει ποτέ χρειάζεται περισσότερο πλαίσιο και περισσότερη ευγένεια.
- Τι διακυβεύεται; Ένα κανονισμένο φαγητό, μια χαμένη προθεσμία, ένα παράπονο ή ένα δυσάρεστο νέο. Όσο μεγαλύτερο το διακύβευμα, τόσο περισσότερα θα διαβάσει ο παραλήπτης πίσω από κάθε λέξη.
Οι απαντήσεις σάς τοποθετούν κάπου ανάμεσα σε δύο άκρα: σύντομο, ευθύ και ανεπίσημο ή πλήρες, προσεκτικό και επίσημο. Τα περισσότερα επαγγελματικά μηνύματα βρίσκονται κάπου στη μέση.
Η ίδια καθυστέρηση, γραμμένη δύο φορές
Το ίδιο νέο, μια καθυστέρηση, προς δύο διαφορετικούς παραλήπτες.
- Προς μέλος της ομάδας: «Γεια, η αναφορά θα αργήσει, μάλλον Πέμπτη. Τα στοιχεία ήρθαν με μια μέρα καθυστέρηση. Συγγνώμη!»
- Προς πελάτη: «Αγαπητή κυρία Λαμπροπούλου, λυπάμαι που σας ενημερώνω ότι η τριμηνιαία αναφορά θα σας σταλεί την Πέμπτη αντί για την Τρίτη. Τα στοιχεία της πηγής έφτασαν σε εμάς με μία ημέρα καθυστέρηση, και προτιμώ να σας στείλω μια πλήρη αναφορά παρά μια βιαστική. Παρακαλώ ενημερώστε με αν η Πέμπτη δημιουργεί πρόβλημα στον προγραμματισμό σας.»
Το πρώτο ταιριάζει σε έναν συνάδελφο που χρειάζεται απλώς τη νέα ημερομηνία. Το δεύτερο ταιριάζει σε έναν πελάτη: ονομάζει την αλλαγή, την εξηγεί μία φορά, αναλαμβάνει την ευθύνη και προτείνει επόμενο βήμα. Κανένα δεν είναι γενικά καλύτερο. Το καθένα ταιριάζει σε έναν αναγνώστη.
Τι αλλάζει πραγματικά τον τόνο
- Χαιρετισμός και αποχαιρετισμός. Η πρώτη και η τελευταία γραμμή ορίζουν το ύφος πριν φτάσει ο αναγνώστης στο περιεχόμενο: «Γεια σου Νίκο» και «Φιλιά» λένε άλλα από το «Αγαπητέ κύριε Νικολάου» και το «Με εκτίμηση».
- Η γραμματική της οικειότητας. Τα ελληνικά, όπως πολλές γλώσσες, κάνουν αυτή την επιλογή με το «εσύ» και τον πληθυντικό ευγενείας «εσείς», και η εναλλαγή μέσα στο ίδιο μήνυμα ξενίζει. Άλλες γλώσσες τη δείχνουν με καταλήξεις ρημάτων ή επίπεδα ευγένειας, άλλες με τίτλους αντί για αντωνυμία, και τα αγγλικά, που έχουν ένα μόνο «you», με τρόπους όπως οι συναιρέσεις («I'm» αντί για «I am»).
- Ευθύτητα. Το «Στείλε μου το αρχείο» και το «Μπορείς να μου στείλεις το αρχείο;» ζητούν το ίδιο πράγμα από διαφορετική απόσταση.
- Εξήγηση. Μια αιτιολογία κάνει ένα αίτημα ή μια άρνηση να φαίνεται σκεπτόμενη και όχι απότομη.
- Emoji και θαυμαστικά. Ζεστά ανάμεσα σε συναδέλφους, ριψοκίνδυνα με αγνώστους και σε δυσάρεστα νέα.
Ο τόνος σε άλλες γλώσσες και κουλτούρες
Κάθε γλώσσα τραβά τη γραμμή ανάμεσα στο ευγενικό και το άκαμπτο σε διαφορετικό σημείο. Στα ελληνικά ένα επαγγελματικό email ξεκινά συχνά με «Καλημέρα» ακόμη και προς αγνώστους, και πολλοί περνούν γρήγορα στο «εσύ»· ένα γερμανικό ή ιαπωνικό επαγγελματικό email μένει επίσημο πολύ περισσότερο, ενώ η χαλαρή φιλικότητα ενός Αμερικανού μπορεί να φανεί υπερβολικά οικεία αλλού. Όταν γράφετε σε κάποιον από άλλη κουλτούρα, ακολουθήστε το τελευταίο του μήνυμα: τον χαιρετισμό του, το μήκος του, το επίπεδο επισημότητάς του. Το ίδιο ισχύει για το «εσύ» και το «εσείς»: περάστε στο «εσύ» όταν το κάνει πρώτος ο άλλος.
Όταν δεν είστε σίγουροι
Ξεκινήστε λίγο πιο επίσημα απ’ όσο σας φαίνεται απαραίτητο. Είναι εύκολο να χαλαρώσετε τον τόνο στο επόμενο μήνυμα και δύσκολο να πάρετε πίσω έναν που φάνηκε αδιάφορος. Διαβάστε το μήνυμα μία φορά σαν να είστε ο παραλήπτης, ειδικά αν μπορεί να έχει μια κακή μέρα.
Για να δοκιμάσετε γρήγορα άλλον τόνο, επιλέξτε το μήνυμά σας στο Private Writing Assistant, πατήστε «Αναδιατύπωση» και διαλέξτε «Επαγγελματικό» ή «Φιλικό». Παίρνετε μια νέα εκδοχή με επισημασμένες τις αλλαγές, στην ίδια γλώσσα, και μπορείτε να συγκρίνετε τις δύο πριν το στείλετε. Το άρθρο μας για το πώς κάνετε ένα μήνυμα πιο επαγγελματικό προχωρά παραπέρα στην επίσημη πλευρά.
Δοκιμάστε το επόμενο μήνυμά σας σε άλλον τόνο, σε οποιαδήποτε από τις 101 γλώσσες, με το Private Writing Assistant.