Private Writing AssistantHoe controleer je je eigen tekst?
Lees in aparte rondes na en zoek per ronde naar één soort probleem. Verander voor de laatste ronde hoe je tekst eruitziet, zodat je niet meer leest wat je bedoelde te schrijven. Vier korte rondes kosten bij een e-mail een paar minuten en vangen veel meer dan één langzame, zorgvuldige leesbeurt.
Waarom één zorgvuldige leesbeurt niet genoeg is
Als je je eigen tekst herleest, weet je al wat er hoort te staan. Je geheugen vult het ontbrekende woord in, slaat het dubbele woord over en strijkt de tikfout glad voordat je ogen hem zien. Langzamer lezen helpt minder dan je denkt. Anders lezen helpt veel meer.
De oplossing: geef elke ronde één taak. Niemand beoordeelt tegelijk de redenering, het ritme en de spelling van een tekst, dus doe het één voor één, van groot naar klein. Het heeft geen zin een zin op te poetsen die je straks schrapt.
Ronde 1: is de hoofdzaak duidelijk?
Lees alleen de eerste zin van elke alinea. Samen moeten die het hele verhaal vertellen. Staat je belangrijkste vraag aan het eind, zet hem dan vooraan. Heeft een alinea geen duidelijke eerste zin, dan heeft hij waarschijnlijk ook geen duidelijk doel.
Hoi Pieter, ik hoop dat je een goede week hebt. Ik heb naar de cijfers van het afgelopen kwartaal gekeken en ze met Sanne doorgenomen. Er zijn een paar dingen die we vóór de vergadering van vrijdag moeten bekijken. Kun je me uiterlijk donderdag de bijgewerkte prognose sturen?
Hoi Pieter, kun je me uiterlijk donderdag de bijgewerkte prognose sturen? Ik wil hem vóór de vergadering van vrijdag met Sanne doornemen, want de cijfers van het afgelopen kwartaal roepen een paar vragen op.
Dezelfde feiten, even beleefd. De tweede versie laat Pieter alleen al weten wat je nodig hebt voordat hij beslist of hij verder leest.
Ronde 2: verdient elke zin zijn plek?
Loop de tekst zin voor zin door en vraag je af: wat mist de lezer zonder deze zin? Schrap openingen die iets aankondigen in plaats van het te zeggen (‘Ik wilde even laten weten dat…’), zinnen die de vorige in andere woorden herhalen en voorbehouden die iets afzwakken wat je echt bedoelt.
Dit is ook de ronde voor de volgorde. Heeft de lezer een feit nodig om een zin te begrijpen, dan moet dat feit eerst komen.
Ronde 3: klinkt het goed hardop?
Lees de tekst hardop, of beweeg op zijn minst je lippen. Je oor hoort wat je oog vergeeft: een zin die te lang is voor één adem, drie zinnen op rij die op dezelfde manier beginnen, een woord dat je in een gesprek nooit zou gebruiken. Waar jij struikelt, struikelt je lezer ook.
Ronde 4: spelling, grammatica en details
Kijk nu naar de oppervlakte, maar maak de tekst eerst onbekend. Kies een ander lettertype of een andere grootte, plak de tekst in een ander venster of lees hem op je telefoon. Een nieuwe opmaak doorbreekt je herinnering aan wat je schreef, en je ziet wat er echt staat. Controleer daarna:
- Namen, getallen, data en tijden, elk vergeleken met de bron.
- Korte woordjes die verdwijnen of dubbel staan, vooral bij een regelafbreking.
- Elke zin die je in de vorige rondes hebt veranderd. Bij het bewerken ontstaan nieuwe fouten: een nieuw begin met een oud einde, of een werkwoord dat niet meer bij het onderwerp past.
Wat een checker wel en niet doet
Een checker is gemaakt voor ronde 4. Hij wordt niet moe, weet niet wat je bedoelde en geeft de laatste zin evenveel aandacht als de eerste. Precies wat jij bij je eigen tekst niet kunt.
De eerste drie rondes doet hij niet voor je. Hij zegt niet dat je vraag in de derde alinea verstopt zit of dat een zin niets toevoegt. Doe de rondes voor inhoud en leesbaarheid dus zelf en laat de laatste aan de checker over. Bijkomend voordeel: je verbetert alleen de spelling van zinnen die het schrappen hebben overleefd.
Private Writing Assistant onderstreept spel- en grammaticafouten terwijl je typt, in 101 talen, en verbetert ze met één klik. Hij draait met Chrome Built-in AI op je eigen computer, dus de tekst die je naleest wordt nooit ergens heen gestuurd. Lees hoe het werkt.
